Spruitkool is het traagste gewas in de moestuin, en juist bij de oogst loont het om het goed aan te pakken. Na maanden groei hangt het verschil tussen een zoet, vast spruitje en een los, bitter exemplaar vooral af van wanneer en hoe je plukt. Het goede nieuws: spruitkool kan wachten. Een goed gegroeide plant blijft wekenlang staan, dus je kunt van de herfst tot diep in de winter steeds een paar spruitjes oogsten.
In deze gids lees je hoe je ziet dat spruitjes klaar zijn, waarom vorst ze lekkerder maakt, hoe je plukt zodat de plant blijft produceren en hoe je zorgt dat ze klaar zijn voor de kerst. Voor zaaien en kweken begin je met onze kweekgids voor spruitkool.
- Klaar spruitjes stevig en gesloten, 2,5–4 cm doorsnee
- Seizoen vroege rassen vanaf september; late tot in maart
- Plukken van onder aan de stengel naar boven, steeds een paar tegelijk
- Smaak op zijn best na de eerste vorst, die de spruitjes zoeter maakt
Zo zie je dat spruitjes klaar zijn
Spruitjes vormen zich van onderen naar boven aan de stengel, dus de onderste zijn altijd het eerst klaar. Een spruitje is klaar als het stevig en goed gesloten is, ongeveer zo groot als een flinke knikker tot een walnoot: 2,5–4 cm doorsnee. Knijp er voorzichtig in: het moet vast aanvoelen, niet sponzig. Laat je ze veel langer zitten, dan gaan ze open tot losse rozetjes, zogenoemde opengeschoten spruitjes, die taaier en bitterder zijn.
Wanneer de oogst begint, hangt af van het ras en de zaaidatum. Vroege rassen die in maart gezaaid zijn, kunnen vanaf september klaar zijn, middenvroege rassen vanaf november, en late rassen gaan door van januari tot in maart. Kweek je twee of drie verschillende rassen, dan heb je het grootste deel van de winter spruitjes.
Waarom vorst spruitjes zoeter maakt
Spruitkool is winterhard, en de kou werkt in je voordeel. Als de temperatuur tot het vriespunt daalt, zet de plant een deel van haar opgeslagen zetmeel om in suikers, die als natuurlijk antivriesmiddel in de cellen werken. Het resultaat is een merkbaar zoeter, milder spruitje. Daarom wachten veel tuiniers de eerste of tweede vorst af voordat ze aan de hoofdoogst beginnen.
Je hoeft ze overigens niet bevroren te plukken. Zijn de spruitjes aan de plant helemaal bevroren, wacht dan tot ze overdag vanzelf ontdooid zijn voordat je plukt; bevroren spruitjes raken gekneusd als je ze aanpakt.
Zo pluk je spruitjes
- Begin onderaan Pluk eerst de onderste, grootste spruitjes. De spruitjes erboven groeien door en zijn een week of twee later klaar.
- Breek ze naar beneden af Duw elk spruitje stevig naar beneden, dan breekt het netjes af. Voor hardnekkige exemplaren gebruik je een klein mesje; snijd dicht langs de stengel.
- Haal tussendoor geel blad weg Trek vergelende onderste bladeren eraf. Daarin houden plagen en ziekten zich schuil, en ze belemmeren de luchtstroom rond de volgende spruitjes.
- Pluk van elke plant een paar Als je elke week van elke plant een handvol plukt, spreid je de oogst over een zo lang mogelijke periode.
- Sluit af met de top Is de stengel kaal, snijd dan de bladrijke top eraf. Die kook je als bladkool, en het is een van de lekkerste delen van de plant.
Een paar plukken of de hele stronk?
Plukken naar behoefte
De traditionele manier voor een lange oogst.
- Spruitjes rijpen trapsgewijs langs de stengel omhoog
- Wekenlang verse spruitjes van één rij
- Het best voor oudere, open bestoven rassen
De hele stronk oogsten
Eén grote pluk, voor een speciale gelegenheid of om het bed vrij te maken.
- Snijd de stengel onderaan af als de meeste spruitjes klaar zijn
- Een hele stronk blijft in een koele schuur een week of langer goed
- Uniforme moderne rassen zijn hier het meest geschikt voor
Spruitjes op tijd voor de kerst
Wil je met kerst spruitjes op tafel, kies dan een middenvroeg ras en bekijk de planten begin december. Zijn de onderste spruitjes al volgroeid, pluk ze dan nu en laat de plant doorgroeien; de volgende laag is dan op tijd klaar. Zijn de spruitjes nog klein, laat ze dan zitten: koud weer remt de groei, maar ze worden nog wel vast. Sommige tuiniers toppen de plant in het vroege najaar, zodat alle spruitjes tegelijk op maat komen; handig als je één grote pluk wilt.
Zorg dat de planten de hele winter stevig blijven staan. Aard de stengel aan en geef hoge planten een steunpaal: een spruitkoolplant die door de wind heen en weer wordt geschud, maakt losse, open spruitjes. Een net houdt duiven van het blad, waar ze op afkomen als sneeuw ander voedsel bedekt. Onze gids over planten beschermen tegen vorst gaat over winterverzorging in de moestuin.
Veelgemaakte fouten
- Te lang wachten. Grote spruitjes gaan open en worden bitter. Pluk ze als ze stevig zijn, niet als ze enorm zijn.
- Bovenaan beginnen. De bovenste spruitjes zijn het jongst; begin onderaan.
- Oogsten voordat het heeft gevroren. Vroege spruitjes zijn prima, maar de zoetste komen na een koude periode.
- Bevroren spruitjes plukken. Laat ze eerst aan de plant ontdooien, dan raken ze niet gekneusd.
- Planten laten wiebelen. Planten die in de wind heen en weer gaan, geven open, slechte spruitjes. Druk de grond aan en zet er een steunpaal bij.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat spruitjes klaar zijn?
De meeste rassen hebben 26–36 weken nodig van zaaien tot de eerste oogst; daarom zaai je ze in het voorjaar voor een oogst in de herfst en winter.
Moet ik met plukken wachten tot het heeft gevroren?
Dat hoeft niet, maar na een of twee keer vorst is de smaak zoeter en milder.
Waarom zijn mijn spruitjes los en open?
Meestal door losse grond, heen en weer zwiepen in de wind, te veel stikstof of te laat oogsten. Stevig planten en een steunpaal helpen het meest.
Kun je het blad van spruitkool eten?
Ja. Jonge bladeren en vooral de top aan het eind van de oogst kook je als bladkool of boerenkool.
Een rij spruitkool levert de hele winter oogst als je vaak een beetje plukt. Bekijk spruitkoolzaad, meer koolgewassen en boerenkool, kijk bij alle groentezaden of in de complete zadenwinkel, en ontdek de rest van onze kweekgidsen.
