Judaspenning geeft je twee keer iets moois. In het voorjaar fleurt hij de border op met paarse bloemen, op een moment dat er nog weinig anders bloeit, en tegen het eind van de zomer zijn er stelen met platte, muntvormige zaaddozen van geworden. Pel de buitenste vliesjes eraf en je houdt de zilveren, doorschijnende schijfjes over waar bloemisten zo dol op zijn. Eén keer zaaien is genoeg: daarna redt hij zich meestal jarenlang zelf.
Deze gids gaat over het kweken van Lunaria annua uit zaad: waarom de timing bij een tweejarige zo belangrijk is, hoe je zaait, waar je hem plant en hoe je de zaaddozen oogst en schoonmaakt om te drogen. Judaspenning is een van de klassiekers in ons overzicht van de beste bloemen om te drogen.
- Zaaien juni–augustus, buiten of in zaaitrays met cellen, 1 cm diep
- Uitplanten september–oktober, 30 cm uit elkaar, zon of lichte schaduw
- Bloei het jaar erna van april tot juni; zo'n 90 cm hoog
- Zaaddozen snijden als de stelen bruin worden, midden tot eind zomer
Judaspenning is tweejarig: plan een jaar vooruit
Judaspenning maakt in het eerste jaar blad en bloeit in het tweede. Een zakje dat je deze zomer zaait, geeft tegen de herfst een pol bladrijke planten, die de winter doorkomen en het voorjaar daarop bloeien. Mislukt judaspenning, dan komt dat meestal doordat hij op het verkeerde moment is gezaaid: zaai je hem in het voorjaar samen met de eenjarigen, dan wacht je meer dan een jaar op een bloem.
Het goede nieuws: heb je eenmaal een lichting laten bloeien, dan zaait judaspenning zich royaal uit. Laat een paar stelen hun zaad verliezen en er verschijnen elk jaar nieuwe planten rond de oude, dus je hoeft maar één keer vooruit te plannen. Onze gids over tweejarigen zaaien legt het ritme uit, en in de collectie tweejarige bloemen vind je meer planten die op dezelfde manier werken.
Zo zaai je judaspenning
- Zaai tussen juni en augustus Wat je vroeg in de zomer zaait, geeft vóór de winter de grootste planten. Zaai buiten in een opkweekrij, direct op de plek waar ze moeten bloeien, of in zaaitrays met cellen.
- Dek de grote zaden 1 cm af De platte zaden zijn makkelijk te hanteren: leg ze 5 cm uit elkaar in een zaaivoor, of zaai er twee per cel en houd de sterkste over.
- Houd de grond vochtig tot ze opkomen De zaailingen verschijnen meestal binnen twee à drie weken. Geef water in droge periodes; wat je in de zomer zaait, droogt snel uit.
- Uitdunnen of verpotten Dun direct gezaaide planten uit tot 30 cm. Planten uit cellen kunnen in potten van 9 cm buiten verder groeien.
- Plant vroeg in de herfst uit Zet de planten in september of oktober op hun bloeiplek, zolang de grond nog warm is, zodat ze vóór de winter goed wortelen.
Een plek voor judaspenning
Judaspenning stelt weinig eisen. Hij bloeit goed in de volle zon en kan tegen lichte of gefilterde schaduw, en is daardoor handig onder bladverliezende struiken, langs een haag of aan een bosrand. Elke redelijke, goed doorlatende grond is prima. In april en mei, als er nog weinig te halen is, zijn de vroege bloemen waardevol voor bijen en vlinders.
Met een hoogte van zo'n 90 cm past onze paarse judaspenning in het midden of achter in een border, of in een losse cottagetuin waar hij zich tussen andere planten kan mengen en uitzaaien. Planten die te dicht op elkaar staan, geven minder en kleinere zaaddozen, dus dun zelf uitgezaaide zaailingen in hun eerste herfst uit tot 30 cm.
De zaaddozen oogsten en pellen
Zilveren maantjes
De klassieke vorm: gepeld, doorschijnend en parelmoerachtig.
- Snijd de stelen als ze bruin en droog zijn
- Wrijf elke zaaddoos zachtjes tussen duim en wijsvinger
- De twee buitenste vliesjes en de zaden vallen eraf
Groene of paarse zaaddozen
Snijd eerder voor een gekleurde, rustiekere uitstraling.
- Snijd als de zaaddozen plat en volgroeid zijn
- Hang ze 2–3 weken ondersteboven op een donkere, luchtige plek
- Laat de vliesjes zitten; ze drogen op tot zachtgroen of brons
Wacht voor zilveren maantjes tot de stelen en zaaddozen beige tot bruin zijn, meestal midden tot eind zomer, en snijd op een droge dag, voordat de herfstregen vlekken op de zaaddozen maakt. Pellen gaat het best als de zaaddozen helemaal droog zijn. Bewaar de zaden die eruit vallen: zaai er meteen een deel van voor bloemen volgend jaar en bewaar de rest in een papieren envelop. Binnen blijven de stelen jarenlang mooi, en ze passen van nature goed bij zaaddozen van papaver en bij siergrassen in een droogboeket.
Veelgemaakte fouten
- In het voorjaar zaaien. Dan zie je pas over twee jaar bloemen. Zaai liever in de zomer.
- Te laat uitplanten. Planten die je in november verplaatst, wortelen slecht en kunnen door de vorst uit de grond worden gedrukt.
- Te vroeg snijden voor zilveren maantjes. Groene zaaddozen laten zich niet netjes pellen. Wacht tot de stelen bruin zijn.
- Zaaddozen in de regen laten staan. Nat weer geeft vlekken en scheuren in de papierachtige schijfjes.
- Alle zaadhoofden weghalen. Laat een paar stelen staan, dan zaait judaspenning zich vanzelf uit en hoef je nooit meer te zaaien.
Veelgestelde vragen
Waar komt de naam judaspenning vandaan?
De naam verwijst naar de muntvormige schijven, net als de Engelse bijnamen moonwort en money plant. De Engelse hoofdnaam honesty ('eerlijkheid') wordt meestal verklaard door de doorschijnende zaaddozen: je ziet de zaden erin zitten, dus de plant verbergt niets.
Bloeit judaspenning al in het eerste jaar?
Meestal niet. Het is een tweejarige: blad in het eerste jaar, bloemen en zaaddozen in het tweede.
Groeit judaspenning in de schaduw?
Hij verdraagt lichte en gefilterde schaduw goed, al bloeit hij het rijkst en geeft hij de meeste zaaddozen met een paar uur zon per dag.
Hoe lang blijven gedroogde zaaddozen van judaspenning mooi?
Droog bewaard en uit fel zonlicht blijven gepelde stelen jarenlang mooi. Ze zijn breekbaar, dus zet ze ergens waar niemand ertegenaan stoot.
Zaai deze zomer judaspenning, dan heb je volgend voorjaar bloemen en volgend najaar zilver. Bestel zaad van paarse judaspenning, bekijk meer tweejarige bloemen en immortellen, neem een kijkje in de complete zadenwinkel, of ontdek de rest van onze kweekgidsen.
